Bluszcz pospolity to jedna z najbardziej popularnych roślin pnących w polskich ogrodach i nie bez powodu – jest wiecznie zielony, wytrzymały, niewymagający i potrafi w ciągu kilku sezonów szczelnie pokryć ogrodzenie, mur lub siatkę. Problem polega na tym, że w pierwszych latach po posadzeniu rośnie powoli i wielu ogrodników traci cierpliwość, zanim bluszcz nabierze rozpędu. Dobra wiadomość jest taka, że kilka prostych zabiegów potrafi znacząco przyspieszyć jego wzrost i skrócić czas oczekiwania na efektowną, zieloną ścianę.
Dlaczego bluszcz rośnie wolno na początku?
Bluszcz należy do roślin, które przez pierwsze 2–3 lata po posadzeniu koncentrują energię na budowaniu systemu korzeniowego, a nie na wzroście nadziemnym. To zjawisko opisuje ogrodnicza zasada: pierwszy rok śpi, drugi rok siedzi, trzeci rok biegnie. Oznacza to, że widoczne spowolnienie wzrostu w pierwszym i drugim sezonie jest zupełnie normalne i nie powinno być powodem do niepokoju ani do decyzji o wymianie rośliny.
Dopiero gdy bluszcz dostatecznie rozbuduje korzenie i zadomowi się w nowym miejscu, jego wzrost gwałtownie przyspiesza. Dorosła, dobrze ukorzeniona roślina potrafi przyrastać o 50–100 cm rocznie, a w sprzyjających warunkach nawet więcej. Wszystkie działania mające przyspieszyć wzrost bluszczu powinny zatem być ukierunkowane na dobre warunki wzrostu od samego początku – szczególnie na etapie sadzenia.
Odpowiednie miejsce dla bluszczu – fundament szybkiego wzrostu
Bluszcz bywa mylnie uważany za roślinę całkowicie odporną na wszelkie warunki. Owszem, radzi sobie w cieniu lepiej niż większość roślin pnących, ale nie oznacza to, że najszybciej rośnie w miejscach całkowicie zacienionych. Optymalne stanowisko dla bluszczu to półcień – z dostępem do kilku godzin rozproszonego lub bezpośredniego światła dziennie. W głębokim, całorocznym cieniu bluszcz przeżyje, ale jego wzrost będzie wyraźnie wolniejszy, a listowie mniej gęste.
Na ogrodzeniu od strony wschodniej lub zachodniej bluszcz rośnie najlepiej. Ogrodzenie od strony południowej może być przez część dnia bardzo silnie nasłonecznione, co w połączeniu z odbijanym ciepłem od muru lub siatki może powodować przesuszanie i przypalanie liści, szczególnie zimozielonych odmian w zimie. Ogrodzenie od strony północnej zapewni najgłębszy cień – bluszcz poradzi sobie i tam, ale wzrost będzie wyraźnie wolniejszy niż na innych ekspozycjach.
Jak sadzić bluszcz przy ogrodzeniu, aby szybko rósł?
Prawidłowe posadzenie bluszczu to najważniejszy krok, który zadecyduje o tempie wzrostu przez pierwsze lata. Błędy popełnione na etapie sadzenia trudno jest później naprawić, dlatego warto poświęcić temu etapowi szczególną uwagę.
Zasady prawidłowego sadzenia bluszczu przy ogrodzeniu:
- termin sadzenia – najlepszy czas to wiosna (kwiecień–maj) lub wczesna jesień (sierpień–wrzesień); wiosenne sadzenie daje roślinie cały sezon na ukorzenianie przed zimą; jesienne sadzenie jest bezpieczne, jeśli zostanie wykonane co najmniej 6 tygodni przed pierwszymi mrozami
- odległość od ogrodzenia – sadź bluszcz w odległości 20–30 cm od ogrodzenia, nie bezpośrednio przy siatce lub murze; zbyt blisko ogrodzenia gleba jest często ubita, sucha i uboga w składniki odżywcze
- odległość między roślinami – jeśli sadzisz kilka roślin wzdłuż ogrodzenia, zachowaj odstęp 50–80 cm; gęstsze sadzenie skróci czas do uzyskania pełnego pokrycia, ale rośliny będą ze sobą konkurować o wodę i składniki odżywcze
- głębokość i rozmiar dołka – wykop dołek co najmniej 2 razy większy niż bryła korzeniowa; głębsze przygotowanie gleby ułatwia szybkie rozrastanie się korzeni
- wzbogacenie podłoża – do wykopanej ziemi dodaj dojrzały kompost lub obornik w proporcji mniej więcej 1:3; dobrze odżywiona gleba to podstawa szybkiego startu
- mulczowanie po posadzeniu – przykryj powierzchnię gleby wokół rośliny 5–8 cm warstwą kory, kompostu lub ściółki; mulcz ogranicza parowanie wody, utrzymuje ciepło przy korzeniach i hamuje chwasty
Podlewanie i nawożenie – jak je dostosować do potrzeb bluszczu?
Bluszcz jest rośliną stosunkowo odporną na suszę, gdy jest już dobrze ukorzeniony. Jednak w pierwszych 2 latach po posadzeniu regularne podlewanie ma istotne znaczenie dla tempa wzrostu. Młode rośliny, które nie zdążyły jeszcze rozbudować głębokiego systemu korzeniowego, są wrażliwe na przesuszenie – szczególnie latem, podczas upałów.
Podlewaj bluszcz obficie, ale rzadko – raz na tydzień w normalnych warunkach pogodowych, 2–3 razy w tygodniu podczas długotrwałej suszy i upałów. Ważniejsza niż częstotliwość jest głębokość nawilżenia gleby – woda powinna docierać co najmniej 20 cm w głąb, żeby stymulować korzenie do głębszego wzrostu. Płytkie i częste podlewanie skłania korzenie do pozostawania przy powierzchni, co osłabia odporność rośliny na suszę w przyszłości.
Nawożenie bluszczu przy ogrodzeniu warto przeprowadzać 2 razy w roku: wiosną (kwiecień–maj), żeby pobudzić wzrost w nowym sezonie, oraz wczesnym latem (czerwiec), żeby podtrzymać tempo przyrostu. Najlepiej sprawdzają się nawozy wieloskładnikowe o zrównoważonym składzie lub z lekką przewagą azotu, który odpowiada za wzrost pędów i liści. W drugiej połowie lata i jesienią nawożenia należy zaprzestać, żeby nie stymulować wzrostu przed zimą – nowe, delikatne pędy mogłyby przemarzać.
Jak poprowadzić bluszcz po ogrodzeniu?
Bluszcz posiada specjalne organy czepne – korzenie przybyszowe wyposażone w lepkie tarczki – które pozwalają mu przyczepiać się do chropowatych powierzchni bez dodatkowego mocowania. Na gładkich powierzchniach lub na siatce ogrodzeniowej roślina może potrzebować pomocy na początku, żeby złapać właściwy kierunek wzrostu.
Przy siatce ogrodzeniowej warto przepleść kilka pierwszych pędów przez oczka siatki ręcznie, żeby roślina złapała punkt oparcia. Przy murze gładkim lub płocie drewnianym możesz użyć cienkich drewnianych kołków lub haczyków przykręconych do powierzchni i związać do nich pędy luźną opaską. Po kilku tygodniach bluszcz przylgnie do powierzchni za pomocą własnych korzeni przybyszowych i nie będzie już potrzebował wsparcia.
Warto też regularnie kierować nowe pędy w boki, wypełniając przestrzenie między starszymi gałęziami. Bluszcz bez prowadzenia rośnie przede wszystkim pionowo i w górę – ręczne kierowanie pędów poziomo sprawia, że ogrodzenie pokrywa się równomiernie i szybciej tworzy szczelną zieloną ścianę.
Przycinanie bluszczu – czy przyspiesza wzrost?
Wielu ogrodników instynktownie unika przycinania bluszczu w obawie, że spowolni jego wzrost. Tymczasem umiejętne cięcie ma odwrotny efekt – pobudza roślinę do intensywniejszego krzewienia się i zagęszczania. Każde przycięcie wierzchołka pędu powoduje, że z bocznych pąków wyrastają 2–4 nowe gałązki w miejscu jednej. Efekt jest więc taki, że bluszcz staje się gęstszy i szybciej pokrywa powierzchnię ogrodzenia.
Najlepszy czas na cięcie bluszczu to wczesna wiosna (marzec–kwiecień), gdy roślina budzi się z zimowego spowolnienia, ale nie zaczęła jeszcze intensywnie rosnąć. Skróć wtedy nadmiernie długie pędy, usuń pędy suche lub uszkodzone przez mróz i przytnij rośliny rosnące poza ogrodzeniem. Lekkie cięcie można powtórzyć w czerwcu lub lipcu, jeśli bluszcz wyrasta ponad górną krawędź ogrodzenia lub rozrasta się w niepożądanym kierunku. Unikaj przycinania od września wzwyż, żeby nie osłabiać rośliny przed zimą.
